De Kruisboog

Middeleeuws en toch eigentijds
Wilhelm Tell monument in Altdorf
Gemaakt door Richard Kissling

Velen van u kennen ongetwijfeld de geschiedenis van Wilhelm Tell. Deze eenvoudige Zwitserse boer weigerde de hoed van de Oostenrijkse landvoogd Gessler te groeten. Gessler had deze hoed op een staak op het dorpsplein laten plaatsen als teken van zijn macht.

Als straf moest Wilhelm Tell met zijn kruisboog, en met slechts één pijl, een appel van het hoofd van zijn zoontje schieten. Hij slaagde hierin. Toch werd hij gevangengenomen. Tijdens het transport per boot naar de gevangenis wist hij echter, dankzij een storm op het Vierwoudstedenmeer, te ontsnappen.

Later zou deze held, met zijn spreekwoordelijke precisie, de tiran dodelijk treffen terwijl deze door de “Hohle Gasse” reed. (De Hohle Gasse is een smalle, uitgehakte bergweg — een zogenoemde holle weg.)

Over het verdere leven van Wilhelm Tell is slechts bekend dat hij in 1315 meevocht in de Slag bij Morgarten en dat hij in 1354 om het leven kwam in de Schächenbach, terwijl hij probeerde een kind te redden.

De kruisboog is echter veel ouder dan het verhaal van deze Zwitserse volksheld. Uit lijfsbehoud is voor de mens, zoals het verwerven van zijn voedsel, vanaf de vroegste tijden zijn eerste en belangrijkste zorg geweest. Na de vuiststeen en de knots vond hij de slinger en later de boog uit. Deze lieten de gebruiker toe een doelwit op een grote afstand te bereiken. Onze voorouders zochten vervolgens naar een middel om deze primitieve wapens te verbeteren door ze een grotere draagkracht te bezorgen. Mankracht volstond hiertoe niet meer en een mechanisme werd noodzakelijk. De combinatie van een boog op een drager (kolf), waarin de noot (slot) de pees vasthield, en een aftrekkermechanisme dat de pees vrijmaakte: dat was de geboorte van de kruisboog.